Στο Ελευθεροχώρι Γιαννιτσών
Ακολουθώντας τη βόρεια έξοδο των Γιαννιτσών ο επισκέπτης θα βρεθεί στη θέση του που κάποτε υπήρχε το μαρτυρικό χωριό του Ελευθεροχωρίου. Σήμερα, μοναδικό εναπομείναν σημάδι ζωής είναι ο λίθινος τοίχος του δημοτικού σχολείου. Τα λίθινα και πλίνθινα σπίτια, το κυκλικό σιντριβάνι, η Εκκλησία του Αγίου Πνεύματος, όλα παραδόθηκαν στις φλόγες στις 23 Μαρτίου του 1944 από το γερμανικό στρατό κατοχής. Δεκαεννέα κάτοικοι του προσφυγικού χωριού εκτελέστηκαν. Στο ειδεχθές έγκλημα θυσιάστηκαν γυναικόπαιδα και ηλικιωμένοι.
Συνεχίζοντας την ορεινή πορεία προς βορά ο επισκέπτης θα βρεθεί στον νέο οικισμό του Ελευθεροχωρίου. Διαμορφωμένος τη μεταπολεμική περίοδο είναι παραθεριστικός τόπος των Γιαννιτσών με αυξανόμενη τα τελευταία χρόνια τη μόνιμη εγκατάσταση.
Στα μονοπάτια του βουνού Πάικο
Βόρεια των Γιαννιτσών απλώνεται το βουνό Πάϊκο με ψηλότερη κορυφή τη Γκόλα Τσούκα (υψόμετρο 1657μ.), τα πυκνά δάση, τις ρεματιές, τους καταρράκτες και τα λιβάδια. Το υψόμετρο, η μορφολογία, οι διαδρομές προσφέρουν τη θέα της μεγάλης πεδιάδας και των ορεινών συστημάτων στα βορειοδυτικά. Θεωρείται ιδανικό για πεζοπορία και ορειβασία χωρίς υψηλό βαθμό δυσκολίας.
Ενδεικτικά προτείνονται οι ακόλουθες διαδρομές:
Ξεκινώντας από το Ελευθεροχώρι (10 χιλιόμετρα βόρεια από τα Γιαννιτσά), η πιο συνηθισμένη διαδρομή οδηγεί μετά από 45 λεπτά στη θέση Αλώνι (υψόμετρο 830 μέτρα). Από ‘δω ξεκινά το λεγόμενο Ρωμαϊκό Μονοπάτι, το οποίο διασχίζουμε για να αντικρίσουμε σε 1 ώρα και 45 λεπτά το οροπέδιο του Γερμανού και να απολαύσουμε τη θέα ως τον Θερμαϊκό κόλπο. Αν συνεχίσουμε προς τα δυτικά, ακολουθώντας τη σήμανση, και αφού έχουμε συμπληρώσει μία διαδρομή δυόμισι ωρών, φτάνουμε στο καταφύγιο του ΒΑΟ, όπου μπορούμε να ξαποστάσουμε και να πιούμε το παγωμένο νερό του βουνού. Από ΄δω φαίνεται και η κορυφή Γκόλα Τσούκα, στην οποία μπορούν να φτάσουν όσοι επιθυμούν να περπατήσουν ακόμη μισή ώρα για να κατακτήσουν την κορυφή του!
Ακολουθώντας από το Ελευθεροχώρι άλλα μονοπάτια προς τα δυτικά, μπορούμε σε απόσταση μιάμισης ώρας να συναντήσουμε δροσερές πηγές (τοποθεσία Μπέλα Βόντα) ή αφού διασχίσουμε τον παλιό δρόμο να φτάσουμε στη Γραμμόσκα ή στον διατηρητέο οικισμό Κρώμνη (απόσταση μιάμισης ώρας).
Στον Παραδοσιακό Οικισμό της Κρώμνης
Ο ορεινός οικισμός της Κρώμνης βρίσκεται σκαρφαλωμένος στα 580 μέτρα και διατηρεί ακόμα τα σημάδια της ιστορίας στα ακατοίκητα λίθινα σπίτια. Η Κρώμνη παρά τη γεωγραφική απομόνωση ευημερούσε την οθωμανική περίοδο. Οι κάτοικοι, κυρίως ξυλοκόποι και κτηνοτρόφοι επιβίωσαν με αυτάρκεια ακόμη και σε δύσκολες περιόδους. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής υπήρξε καταφύγιο ανταρτών. Ο γερμανικός στρατός δεν την προσέγγισε. Η δύσβατη θέση τον απέτρεψε. Αργότερα, στις αρχές της δεκαετίας του 1970 ο ίδιος λόγος οδήγησε στην εγκατάλειψη του οικισμού και την μετεγκατάσταση των κατοίκων στον οικισμό Νέος Μυλότοπος.
Τα πέτρινα σπίτια της Κρώμνης, το παλιό δημοτικό σχολείο, η εκκλησία του Αγίου Νικολάου (1858), η βρύση με το τρεχούμενο νερό, οι πηγές, οι σπηλιές του δάσους είναι οι εικόνες μιας ζωής που σταμάτησε στο χρόνο. Ο μη εξωραϊσμένος χαρακτήρας της Κρώμνης προσφέρει στον επισκέπτη ένα αυθεντικό ταξίδι στο παρελθόν.
Στο Κτήμα Λίγας
Μόλις 4 χιλιόμετρα μετά τον Αρχαιολογικό Χώρο της Πέλλας και κοντά στην Τούμπα του Αρχοντικού βρίσκεται το Κτήμα Λίγας, ένα σύγχρονο οινοποιείο που συνεχίζει την Πελλαία παράδοση παράγοντας βιολογικό κρασί. Το μεγάλο, ξύλινο βαρέλι των αρχών του προηγούμενου αιώνα υποδέχεται τον επισκέπτη στον φιλόξενο χώρο. Εδώ, έχει την ευκαιρία να γευθεί το κρασί Λίγας. Στο χώρο υποδοχής επισκεπτών φιλοξενούνται συχνά εκδηλώσεις πολιτισμού (μουσικές, εικαστικές και λογοτεχνικές βραδιές). Πληροφορίες για την επίσκεψη σας στην ιστοσελίδα www.ligas.gr
